به نام تو

سلام

من ندانستم از اول که تو بی مهر و وفایی
عهد نابستن از آن به که ببندی و نپایی
(سعدی)

و شاعران؛ گمراهان از آنان پیروی میکنند. آیا نمیبینی که آنها خود در هر وادی سرگردانند؟ و همانا میگویند آنچه را عمل نمیکنند. به جز کسانی که ایمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند و خدا را بسیار یاد کردند و بعد از اینکه مورد ستم واقع شدند (از شعر) یاری گرفتند. و آنان که ظلم و ستم کردند به زودی خواهند دانست که به چه بازگشتگاهی بازگشت میکنند.
قرآن-سوره ی شعرا- آیات 224 تا 227.

بین شاعرا آدمایی هم هستند که فکر میکنند خیلی شاعرند! بعد همین ها رو بعضیای دیگه میگن اصلا شاعر نیستن!
بین شاعرا آدمایی هم هستن که مثلا فکر میکنن همه کاره ی شعر فلان استانن!
بین شاعرا آدمایی هم هستن که فکر میکنن هیچ کس جز خودشون شاعر نیست!
بین شاعرا آدمایی هم هستن که فکر میکنن شاعر نیستن و برای شاعر شدن فکر میکنن باید مثل بعضیای دیگه باشن!
بین شاعرا آدمایی هم هستن که فکر میکنن برای شاعر شدن باید سیگار کشید، مشروب خورد و تجربه ي روابط نامشروع داشت.
بین شاعرا آدمایی هم هستن که فکر میکنن برای شاعر شدن حتما باید فلسفه غرب رو خوند و لزوما عاشق فلان نویسنده بود (دقت کنید، عاشق بود) یعنی لزوما باید عشق بورزی وگرنه خوندن کافی نیست! یعنی اگه همه رو هم خونده باشی ولی عاشق یکیشون نباشی دیگه شاعر نمیشی!
بین شاعرا آدمایی هم هستن که فکر میکنن دنبال یه چیزی هستن اما آخرش که دقت میکنن میفهمن دنبال هیچی نبودن! یعنی درواقع دنبال هیچی بودن! (خودشون میگنا! به من چه؟!)
بین شاعرا آدمایی هم  هستن که دوست ندارن هیچ کس دیگه شاعر باشه!
بین شاعرا آدمایی هم هستن که سایه ی شاعرای دیگه رو با تیر میزنن!
بین شاعرا آدمایی هم هستن که از شعر خوب بقیه حرص میخورن!
بین شاعرا آدمایی هم هستن که فقط بلدند حرفای قلمبه سلمبه بزنن!
بین شاعرا آدمایی هم هستن که فکر میکنن هرچی اونا بگن شعره!
بین شاعرا آدمایی هم هستن که خیلی کارا میکنن جز شعر گفتن...
بین شاعرا آدمایی هم هستن که مثلا به مشروب خوردن افتخار میکنن!
بین شاعرا آدمایی هم هستن که به کافر بودن میبالند!
بین شاعرا آدمایی هم هستن که فکر میکنن خیلی آدمن!
بین شاعرا آدمايي هم هستن كه تنهايي وارد جلسه ي يه انجمن شعر ميشن و زوج بيرون ميرن. بعد ميفهمي كه دقيقا براي همين اومده بودن. و جالب اينجاست كه اين زوج ها هرهفته تعويض ميشن و گاهي نوبت بندي هم ميشن!!!
بين شاعرا آدمايي هم هستن كه شديدا طرفدار فيلم هاي ............ ايراني اونم از نوع ................. هستن اما توي انجمن شعر عميقا طرفدار فيلماي فلان كارگردان بزرگ ميشن!
بعد وقتي توي انجمن دور و برت رو نگاه ميكني و ميبيني اوني كه داره با آب و تاب از فلان نهله ي فلسفي ميگه يا فلان تئوري رو با شور و نشاط برات توضيح ميده به خاطر تو كه هيچ! به خاطر خدمت به ادبياتم نيست! بلكه براي اينه كه به زوج اين هفته ش نشون بده كه خيلي ميدونه!
بين شاعرا آدمايي هم هستن كه تمام دغدغه شون به قول اخوان "خورد و پوش و لذت آغوش" شده و بعد توي جمعا دم از دغدغه هاي اجتماعي ميزنن!
بعد ميفهمي كه همه ي حرفاي قشنگي كه توي انجمن ميزنن باز هم به قول همون اخوان "ريشه اي اندر شكم يا زير آن دارد".
بعد دلت ميگيره... احساس ميكني چقدر با دور و بريات فرق داري. احساس ميكني چقدر چيزهايي كه براي تو مهمه با بقيه فرق داره... .
اما هنوز هم به همه ي اونايي كه ميدوني دنبال چه چيزايي هستن لبخند ميزني و با روي خوش باهاشون احوال پرسي ميكني. و بعد فكر ميكني كه چقدر همه شون رو دوست داري! گرچه از راهشون بيزاري ولي پاكي شعر كه درشون هست باعث ميشه دوستشون داشته باشي. دلت به اين خوشه كه حداقل كمي شاعرن! و اين كمي بهشون لطافت ميده و تو ميتوني به اندازه ي همون زلالي دوستشون داشته باشي هرچند از تيرگي هاشون متنفري... .
و بعد احساس ميكني كه همين رو هم اونها نميدونن...
سرت رو ميچرخوني و با همون لبخندي كه شايد بعضي ها اخم تصورش كنن، همه ي افراد دور و برت رو نگاه ميكني... پيش خودت فكر ميكني چقدر تنهايي...
پيش خودت فكر ميكني "ماه بالاي سر تنهايي ست"

پنج

این روزها ساعت پنج، خیلی پنج تر از همیشه است!
بعد مثلا میبینی که تمام ساعات را در انتظار ساعت پنجی! مهم نیست پنج صبح یا بعد از ظهر! مهم این است که پنج باشد. بعد انگار اصلا ساعتهای دیگر وجود ندارند. یا اصلا وجودی ندارند. فوقش این است که معیاری برای رسیدن به پنجند! مثلا ساعت نُه از این جهت مهم است که هشت ساعت بعدش پنج است! و البته از این جهت مهم نیست که چهار ساعت قبلش پنج بوده! بلکه فقط از این جهت مهم است که هشت ساعت بعدش پنج است!
تازه گاهی هم به این فکر میکنی که مثلا چقدر این پنج تاویل پذیر است... خیلی! تاویل هایش پیشکش ولی این را میگویم که حتی "عصر روز سه شنبه پنجم..." راستش "اوت" نبود؛ اما ماه دیگری که بود... و اصلا مهم نیست که چه ماهی بود! مهم این است که پنجم بود! بعد بیشتر که دقت میکنی میبینی چقدر تمام زندگیت را پنج هایی در بر گرفته اند که شاید مدتهاست میخواهند به تو بفهمانند که ساعت پنج خیلی پنج تر از آن است که فکرش را میکنی!
حتی مثلا بیست و پنجم را هم به خاطر میآوری که بیستش اصلا مهم نیست! مهم پنجش است...

اما از اینها که بگذریم، وقتی تو باشی، همه ی ساعت ها پنجند...

"من تا حالا لب به سیگارم نزدم!"

آرام می آیی و خودت را روی کاناپه رها میکنی. یک جوری لم میدهی که نه میخواهی رویش بخوابی و نه میخواهی رویش بنشینی. سرت را به عقب شل میکنی، چشم هایت نیمه باز است. نفست را بیرون میدهی، خمار و بی حال، پاکت سیگارت را از جیبت بیرون می آوری، درش را باز میکنی، وارونه میکنی و آرام روی انگشتت میکوبانی تا سیگارها کمی بیرون بیایند. یک نخ را بیرون میکشی و لای انگشتانت نگه میداری. پاکت را روی میز وسط پرت میکنی؛ یک جوری که روی میز حدود نیم دور بچرخد و بعد وسط های میز از حرکت بایستد. دستت را تکیه گاه بدنت کرده ای. کمی خودت را جابه جا میکنی و دستت را بیرون می آوری، سیگار را لای لب هایت میگذاری، با دست دیگرت فندکت را از جیبت بیرون می آوری و چند بار شاسی اش را فشار میدهی تا روشن شود. آرام شعله را زیر سیگاری که لای لب هایت هست می آوری، دستت را دور شعله حلقه میکنی تا خاموش نشود. البته باد نمی آید که خاموشش کند اما تو دوست داری دستت را دورش حائل کنی تا مثلا باد خاموشش نکند. بعد چشم هایت را متمرکز میکنی روی سر سیگار، آنقدر که چشمانت درد میگیرند. نفست را به داخل میکشی تا سیگار روشن شود. همزمان که دود اولین پک را خارج میکنی فندک را هم با قوسی کوتاه به لبه ی میز می اندازی. بعد آرام سیگار را از دهانت میگیری، دودش را بیرون میدهی طوری که فضای رو به رویت دود آلود شود. بعد به دودی که از سر سیگار بلند میشود نگاه میکنی.
پک دوم را کوتاه تر میزنی. بعد آرام سیگار را لبه ی جاسیگاری میتکانی مبادا که خاکسترش روی لباست بریزد و بسوزاندش.

یکهو به خودت می آیی که روی کاناپه افتاده ای و خودکارت را توی دستانت میچرخانی  و به این فکر میکنی که هیچ وقت در عمرت لب به سیگار هم نزده ای! فقط به خاطر همین جمله! یعنی به خاطر اینکه اگر روزی بچه ات از تو پرسید: "بابا تو تا حالا سیگار کشیدی؟" با افتخار سرت را بالا بگیری و با ابهت بگویی: "من تا حالا لب به سیگارم نزدم!" بعد بچه ات هم ذوق کند و خودش را در بغلت بیندازد و پیش خودش بگوید چقدر بابای  با اراده و خوبی دارد که تا حالا لب به سیگار هم نزده است و تو پیش خودت احساس رضایت کنی.
البته شاید هم پیش خودش بگوید این چه بابایی ست که تا حالا سیگار نکشیده! شاید هم اصلا به خودت بگوید چرا بابای فلانی سیگار میکشد و تو نمیکشی! حتی شاید بگوید چون بابای فلانی سیگار میکشد تو هم بکش!
بعد تو پیش خودت فکر کنی که چقدر بابای بی جذبه ای بوده ای که پدر یکی دیگر بشود الگوی بچه ات! بعد کمی پیش خودت افسوس بخوری. البته به روی خودت نیاوری و رو به پسرت کنی و بگویی: "بابای اون که سیگار میکشه کار بدی میکنه! سیگار خوب نیست! آدم مریض میشه اگه سیگار بکشه..."
بعد دیگر حوصله ات نمیشود به این فکر کنی که بعدش چه میشود.
اما پیش خودت فکر میکنی که شاید اصلا هیچ وقت بچه ات این سوال را از تو نپرسد و آن وقت تو بیخودی یک عمر لب به سیگار هم نزده ای! اما بعد به خودت میگویی نه! حتما میپرسد. یعنی اغلب بچه ها میپرسند. دست کم من که از پدرم پرسیده ام. برادر کوچکم هم یک بار پرسید. اصلا شاید این سوال ارثی باشد! پس امیدوارم بچه ام به خودم برود تا این سوال را حتما بپرسد! البته اگر مادرش هم این سوال را از پدرش پرسیده باشد اشکالی ندارد به مادرش هم برود! مهم این است که این سوال را بپرسد!
بعد پیش خودت یادت می آید که وقتی از پدرت پرسیدی او همین کاری که تو میخواهی بکنی کرد و همین جمله را گفت. یکهو به ذهنت میرسد که نکند پدرت هم یک عمر لب به سیگار نزده که فقط همین یک جمله را بگوید؟! بعد شک میکنی که حالا واقعا این دلیل خوبی هست یا نه!... بعد ترجیح میدهی دیگر به این قضیه فکر نکنی...

چشمانت را باز میکنی... سیگار هنوز دارد لبه ی جاسیگاری میسوزد. برش میداری و با خماری لای لب هایت میگذاری. احساس میکنی خیلی خسته ای و این سیگار آرامت میکند. اما حیف که دیگر نمیتوانی به بچه ات بگویی تا حالا لب به سیگار هم نزده ای!
بعد پیش خودت میگویی ایرادی که ندارد! اصلا میتوانی بچه دار نشوی! یا دعا کنی بچه ات این سوال را از تو نپرسد. یا اصلا وقتی ببیند که سیگار میکشی که دیگر این سوال را اصلا نمیپرسد!!
سیگار را لای انگشتانت نگه میداری و دودش را حلقه حلقه میکنی و بیرون میدهی. این کار را تازه یاد گرفته ای... .
دوباره سیگار را لای لب هایت میگذاری. هنوز لای انگشتانت هم هست... .
فکر میکنی که ولی مزه ی زندگی به این است که بچه ات از تو این سوال را بپرسد و تو این جواب را بدهی. وگرنه اصلا سیگار معنای دیگری ندارد. یعنی باید باشد و یک عده بکشند؛ بعد تو لب هم به سیگار نزده باشی تا وقتی بچه ات از تو پرسید تا حالا سیگار کشیده ای یا نه، با افتخار بگویی من تا حالا لب به سیگار هم نزده ام... .
بعد میگویی خب حالا من جزء آن آدم هایی هستم که باید سیگار بکشم تا یک پدر دیگر که در عمرش لب به سیگار هم نزده بتواند این جمله را به بچه اش بگوید. با این حساب تو هم در لذت این جمله شریکی!...

همین طور که فکر میکنی یکهو خواهرت از آن طرف صدایت میکند: "اینقدر خودکارتو توی دهنت نکن!"

حالا به این فکر میکنی که عاقبت به بچه ات چه بگویی؟!...

پرانتز باز:

این روزا دارم فکر میکنم چی میشه که بعضی کله گنده ها به این راحتی و روونی بیان اعتراف کنن و همه جوره خودشونو لو بدن و احیانا به عنوان بزرگترین تئورسین یک جریان فکری سیاسی استعفا بدن!

اگه مثلا بگیم شکنجه و این حرفا، اینا آدمایین که شکنجه ی ساواک رو هم کشیدن. اگه میخواستن به این راحتی و به این قشنگی عقب بشینن و استعفا بدن و خودشون رو لو بدن که اصلا به اینجاها نمیرسیدن!...

از طرفی نمیتونه این اعترافات دروغ باشه! چون اینا با این اعترافات یا کلا آزاد میشن یا حداقل، تخفیف قابل توجهی توی حکمشون اعمال میشه. به زودی میان بیرون و اونوقت طرفداراشون و دور و بریاشون با این اعترافات پدرشونو در میارن! احتمال خیلی قوی باید راست باشه... تازه منطقا اگه بخوایم بگیم دروغه باید خلافش رو ثابت کنیم...

یا مثلا اگه بگیم نقشه باشه که این حرفا رو بزنن و بعدا بیان تکذیب کنن یا هرچیز دیگه هم بعید نیست... اما اگه اینجوری بود اینقدر بهشون بها داده نمیشد و تحویلشون نمیگرفتن! به هرحال آقایون، دیگه اونقدرا حالیشونه!...

اما دوحالت دیگه به ذهنم میرسه: یا واقعا متنبه شدن و نشستن فکر کردن که دارن اشتباه میکنن (!!!!!). یا اینکه یه معامله ای این وسط هست. لزوما معنی منفی نداره. ولی به هرحال یه سری امتیازاتی گرفتن که دارن به این راحتی همه چیو میگن! تازه اگه خبری نبود صدا و سیما که هیچ وقت اسمی از اینا نمی آورد دعوتشون نمیکرد برای گفتگوی تلویزیونی! لابد یه امتیازاتی رد و بدل شده که همچین بهایی بهشون داده شده از طرف صدا و سیما!

خلاصه این سیاست، موجود قابل تاملیه! و قابل دوری گزیدن!...

خدا عاقبت همه رو ختم به خیر کنه...

پرانتز بازتر:

بزرگمرد شهید دکتر مصطفی چمران:
از چپ گرایان تند و تیز و از راست گرایان خشک و بی منطق تعجب می کردیم که مگر راه مستقیم چه عیبی دارد؟!

برسیم به همون شعر خودمون...

شاید شعر:

بعضی از دردها "همیشه" محکومند!
بعضی از زخم ها "همیشه تر" شاکی!

... وقتی از چشم هاش می پرسی،
مضطرب داد می زند: "ها!؟... کی؟!"

هی قدم می زد از خودش تا من...
چشم هایش به آسمان افتاد

دو ستاره شد و ... دلم گم شد
وسط زوزه های مبهم باااد...

آسمان قطره قطره خون می شد
توی فریاد آبی دنیا

مضطرب می شد از تلاطممان
مثل حال تهوع دریا...

(صورتش را به پنجره چسباند)
شیشه ها تا ترانه می میرند!

پشت باران که اشک می ریزي،
دست هایم بهانه می گیرند

خیس خیس ایستاده ام... مبهوت...
ماتِ باران و ابر و باد و دود...

دست هایم چقدر مـ یـ لـ ر ز نـ د
مثل لبخندهای بغض آلود

"آسماني تر از زمين شده اي!"
صورتش را كمي عقب ميبرد...

شيشه كم كم ترك ترك مي شد
آسمان پشت پنجره مي مرد

هي عقب رفت و هي عقب تر و بعد
پشت يك مشت خواب مدفون شد

آسمان همچنان به هم مي ريخت
كل دنيا شبي شبيخون شد!

چشم هامان "هنوز" در خوابند!
گوش هامان "هنوزتر" سنگين!

... وقتي از روز قبل مي آيد
هي فقط داد مي زند: "خفه شين!!!"

منتظرم...

پیروز باشید!